Gây mê toàn diện

Theo dõi Gangwhoo trên

Tổng quan

Gây mê toàn diện là việc sử dụng thuốc để khiến bạn rơi vào trạng thái ngủ trước khi phẫu thuật hay tiến hành các thủ thuật y khoa khác. Khi đang được gây mê toàn diện, bạn sẽ không cảm thấy đau đớn do bạn hoàn toàn bất tỉnh. Việc gây mê toàn diện được tiến hành thông qua sự kết hợp giữa thuốc tiên tĩnh mạch và khí hít (thuốc mê).

Việc gây mê toàn diện không chỉ đơn giản là khiến bạn ngủ đi, nhưng nó đem lại cảm giác khá giống như vậy. Não bị gây mê không hề phản ứng với các tín hiệu đau và đưa ra phản xạ.

Một bác sĩ gây mê – hồi sức là bác sĩ đã được rèn luyện chuyên về gây mê/tê. Khi bạn được gây mê, bác sĩ gây mê sẽ theo dõi thông số sinh tồn của bạn và kiểm soát nhịp thở của bạn.

Trong bệnh viện, một bác sĩ gây mê và một điều dưỡng có chứng chỉ gây mê (CRNA) sẽ phối hợp làm việc cùng nhau trong khi thực hiện phẫu thuật.

Vì sao phải gây mê?

Bác sĩ gây mê và y tá gây mê, cùng với bác sĩ của bạn sẽ khuyến khích phương án gây mê tốt nhất dựa trên loại phẫu thuật mà bạn sắp tiến hành, sức khỏe của bạn và nguyện vọng cá nhân bạn. Trong một số liệu trình cụ thể, đội ngũ này sẽ khuyến khích việc gây mê toàn diện. Những liệu trình đó sẽ phải:

  • Tốn nhiều thời gian
  • Gây mất máu nặng
  • Khiến bạn bị phơi lạnh
  • Ảnh hưởng đến khả năng thở của bạn (cụ thể là phẫu thuật tại vùng ngực hoặc bụng trên)

Khiến những hình thức gây tê/mê khác như gây mê nhẹ, kết hợp với gây tê cục bộ (tại một điểm nhỏ trên cơ thể) hoặc gây tê vùng (tại một vùng lớn trên cơ thể) không phù hợp với ca phẫu thuật mà bạn sẽ trải qua.

Rủi ro

Việc gây mê toàn diện khá an toàn; đối với hầu hết mọi người, thậm chí những người có tình trạng sức khỏe yếu, vẫn hoàn toàn có thể được tiến hành gây mê toàn diện mà không để lại các vấn đề nghiêm trọng.

Thậm chí, các rủi ro biến chứng sẽ thường do các ca phẫu thuật và do sức khỏe của bạn hơn là do loại gây mê.

Người lớn tuổi, hoặc những ai có vấn đề sức khỏe nặng, cụ thể là những người sẽ phải trải qua những ca đại phẫu, sẽ có thể bị choáng váng giai đoạn hậu phẫu, viêm phổi, thậm chí đột quỵ hay đau tim. Những vấn đề làm tăng rủi ro biến chứng trong khi phẫu thuật bao gồm:

  • Hút thuốc
  • Co giật
  • Ngưng thở khi ngủ
  • Béo phì
  • Cao huyết áp
  • Tiểu đường
  • Đột quỵ
  • Những bệnh lý khác liên quan đến tim, phổi và thận
  • Sử dụng thuốc như Aspirin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu
  • Tiền sử sử dụng cồn
  • Dị ứng thuốc
  • Tiền sử phản ứng có hại với thuốc mê

Những rủi ro này thường gắn liền với ca phẩu thuật hơn là do việc gây mê.

Gây mê tỉnh

Theo ước tính có khoảng 1 đến 2 người trong mỗi 1000 người sẽ còn tỉnh khui đã được gây mê toàn diện và họ sẽ trải nghiệm thứ được gọi là Sự Tỉnh táo Vô thức khi Phẫu thuật (unintended intraoperative awareness). Việc cảm thấy đau đớn thậm chí còn hiếm gặp hơn, nhưng nó hoàn toàn có thể xảy ra.

Do cơ đã bị giãn trước khi phẫu thuật nên họ sẽ không thể di chuyển hay nói năng gì để báo cho bác sĩ biết rằng mình vẫn còn tỉnh táo hoặc cảm thấy đau. Việc này gây ra các vấn đề tâm lý dài hạn, tương tự như rối loạn căng thẳng sau sang chấn đối với một số bệnh nhân.

Đây là một hiện tượng hiếm gặp nên rất khó để liên hệ chúng lại với nhau. Một số yếu tố có thể liên đới bao gồm:

  • Cấp cứu
  • Phẫu thuật mổ lấy thai
  • Trầm cảm
  • Việc sử dụng một số thuốc
  • Vấn đề tim hoặc phổi
  • Tiêu thụ cồn hàng ngày
  • Liều lượng thuốc mê thấp hơn thông thường
  • Lỗi bác sĩ gây mê khi không dõi theo bệnh nhân hay không tính toán lượng thuốc mê có trong cơ thể bệnh nhân suốt ca phẫu thuật.

Bạn nên chuẩn bị ra sao?

Việc gây mê toàn diện sẽ khiến cơ tại hệ tiêu hóa và hệ khí quản giãn ra, loại cơ có tác dụng ngăn thức ăn và axit từ dạ dày tiến vào phổi. Vì thế nên hãy tuân theo hướng dẫn của bác sĩ về việc tránh ăn và uống trước khi phẫu thuật.

Việc bắt đầu nhịn ăn 6 tiếng trước khi phẫu thuật rất cần thiết. Bạn sẽ có thể uống nước lọc một vài tiếng trước khi phẫu thuật.

Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn uống thuốc với một ngụm nước nhỏ trong khi nhịn ăn. Bạn nên thảo luận trước với bác sĩ về loại thuốc mà mình uống.

Bạn sẽ cần phải tránh việc uống một loại thuốc như Aspirin và các thuốc chống đông máu không kê đơn khác một tuần trước khi phẫu thuật. Những loại thuốc này có thể gây biến chứng khi phẫu thuật.

Một số loại Vitamin và thảo dược như nhân sâm, tỏi, bạch quả, St. John’s wort, Kava và các loại khác có thể gây biến chứng khi phẫu thuật. Hãy thảo luận với bác sĩ về loại thực phẩm bổ sung trước khi phẫu thuật.

Nếu bạn bị tiểu đường, hãy báo lại với bác sĩ của bạn về bất cứ thay đổi thuốc nào trong thời gian nhịn ăn. Thường thì bạn sẽ không uống bất cứ thuốc trị tiểu đường nào trong buổi sáng ngày phẫu thuật. Nếu bạn sử dụng insulin, bác sĩ sẽ khuyến khích việc giảm liều lượng.

Bạn nên thảo luận với bác sĩ của mình nếu bạn gặp vấn đề ngưng thở khi ngủ. Bác sĩ gây mê và chuyên viên gây mê sẽ theo dõi nhịp thở của bạn một cách cẩn thận trong và sau khi phẫu thuật.

Những điều bạn nên biết

Trước khi phẫu thuật

Trước khi tiến hành gây mê toàn diện, bác sĩ gây mê sẽ nói chuyện với bạn và hỏi bạn một số câu hỏi về:

  • Tiền sử sức khỏe
  • Loại thuốc kê đơn, không kê đơn và thực phẩm thảo dược mà bạn uống.
  • Dị ứng
  • Tiền sử gây mê của bạn

Điều này sẽ giúp bác sĩ chọn ra loại thuốc an toàn nhất cho bạn.

Trong khi phẫu thuật

Bác sĩ thường sẽ đưa thuốc tê vào trong cơ thể thông qua tĩnh mạch trên tay. Đôi lúc, bạn sẽ hít khí gây mê từ phía mặt nạ. Đối với trẻ em, việc gây mê bằng khí qua mặt nạ sẽ phù hợp hơn.

Khi bạn ngủ, bác sĩ sẽ đưa ống vào miệng bạn và vào trong khí quản của bạn. Các ống này sẽ có tác dụng giúp bạn có đủ lượng oxy và bảo vệ phổi bạn khỏi máu và các dịch khác, ví dụ như dịch bụng. Thuốc giãn cơ sẽ được sử dụng để giúp cơ tại khí quản được giãn ra giúp bác sĩ đưa ống vào khí quản dễ hơn.

Bác sĩ có thể sẽ sử dụng các lựa chọn khác như đeo mặt nạ thông khí thanh quản để kiểm soát nhịp thở của bạn.

Thành viên trong đội chăm sóc gây mê sẽ theo sát bạn trong khi bạn ngủ. Người này sẽ điều chỉnh lượng thuốc, nhịp thở, nhiệt độ, huyết và dịch áp nếu cần. Bất cứ vấn đề gì xảy ra trong khi phẫu thuật đều sẽ được tinh chỉnh bằng thuốc, dịch, thậm chí truyền máu.

Sau khi phẫu thuật

Khi đã phẫu thuật xong, đội ngũ gây mê sẽ đảo ngược liệu trình thuốc để đánh thức bạn dậy. Bạn sẽ dần tỉnh dậy trong phòng mổ hoặc trong phòng hồi sức. Bạn sẽ cảm thấy choáng váng và có chút bối rối khi thức dậy. Một số tác dụng phụ sẽ bao gồm:

  • Buồn nôn
  • Nôn mửa
  • Khô miệng
  • Đau họng
  • Đau cơ
  • Ngứa
  • Rùng mình
  • Buồn ngủ
  • Khàn giọng nhẹ

Bạn cũng sẽ cảm thấy những tác dụng phụ khác sau khi tỉnh dậy như đau đớn. Đội ngũ bác sĩ gây mê sẽ hỏi bạn về cơn đau và các tác dụng phụ khác. Các loại tác dụng phụ sẽ phụ thuộc vào tình trạng cơ thể và ca phẫu thuật. Sau khi phẫu thuật, bác sĩ sẽ kê thuốc cho bạn thuốc để giảm đau và buồn nôn.

Nguồn bài viết

https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/anesthesia/about/pac-20384568

(Bản dịch tiếng Việt được cung cấp bởi BVTM Gangwhoo)

Tác Giả GS.BS Park Sung Yong

bs park sung yong

NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ
TỪ BÁC SĨ




    Bác sĩ Phùng Mạnh Cường tư vấn miễn phí

    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

    0901 666 879 Tư vấn miễn phí